Ընտանիքի, կանանց և երեխաների հիմնահարցեր

Հավելված ՀՀ կառավարության 2016 թվականի սեպտեմբերի 29-ի նիստի N 38 արձանագրային որոշման

ՀՀ օրենքներ

  1. ՀՀ ընտանեկան օրենսգիրք (Ընդունվել է 2004թ. նոյեմբերի 9-ին):
  2. ՀՀ աշխատանքային օրենսգիրք (Ընդունվել է 2004թ. նոյեմբերի 9-ին):
  3. ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրք (Ընդունվել է 1998թ. մայիսի 5-ին):
  4. “Երեխայի իրավունքների մասին” ՀՀ օրենք (Ընդունվել է 1996թ. մայիսի 29-ին):
  5. “Քաղաքացիական կացության ակտերի մասին” ՀՀ օրենք (Ընդունվել է 2004թ. դեկտեմբերի 9-ին):
  6. “Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների սոցիալական պաշտպանության մասին” ՀՀ օրենք (Ընդունվել է 2005թ.մայիսի 3-ին):
  7. “Սոցիալական աջակցության մասին” ՀՀ օրենք (Ընդունվել է 2014թ., դեկտեմբերի 17-ին):
  8. “Կանանց և տղամարդկանց հավասար իրավունքների և հավասար հնարավորությունների ապահովման մասին” ՀՀ օրենք /Ընդունվել է 2013թ. մայիսի 20-ին/:
  9. “Մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման ենթարկված անձանց նույնացման և աջակցության մասին” ՀՀ օրենք (Ընդունվել է 2014թ. դեկտեմբերի 17-ին):

ՀՀ Կառավարության և ՀՀ վարչապետի որոշումներ

  1. ՀՀ կառավարության 2017թվականի հուլիսի 13-ի Հայաստանի Հանրապետությունում երեխայի իրավունքների պաշտպանության 2017-2021 թվականների ռազմավարական ծրագրին և երեխայի իրավունքների պաշտպանության 2017-2021 թվականների ռազմավարական ծրագրի իրականացման միջոցառումների ժամանակացույցին հավանություն տալու մասին» N30 արձանագրային որոշում
  2. ՀՀ կառավարության 2016 թվականի սեպտեմբերի 8-ի N 957-Ն որոշումը ՀՀ կառավարության մի շարք որոշումներում փոփոխություններ կատարելու մասին
  3. ՀՀ կառավարության 2016 թվականի օգոստոսի 11-ի N 831-Ն որոշումը ՀՀ ԱՍՀՆ «Երևանի երեխաների խնամքի և պաշտպանության N 2 գիշերօթիկ հաստա­տություն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը վերանվանելու և ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հուլիսի 26-ի N 890-Ն փոփոխություն կատարելու մասին
  4. Քաղվածք ՀՀ կառավարության 2016 թվականի սեպտեմբերի 29-ի նիստի N 38 արձանագրությունից. երեխայի իրավունքների պաշտպանության 2017 թվականի տարեկան ծրագրին և միջոցառումների ցանկին հավանություն տալու մասին
  5.  Հավելված ՀՀ կառավարության 2016 թվականի սեպտեմբերի 29-ի նիստի N 38 արձանագրային որոշման
  6. Քաղվածք ՀՀ կառավարության 2016 թվականի սեպտեմբերի 15-ի նիստի N 36 արձանագրությունից. ՀՀ-ում կյանքի դժվարին իրավիճակում հայտնված երեխաների խնամքի այլընտրանքային ծառայությունների համակարգի զարգացման հայեցակարգի կատարումն ապահովող միջոցառումների ծրագրին հավանություն տալու մասին
  7. Հավելված ՀՀ Կառավարության 2016 թվականի սեպտեմբերի 15-ի նիստի N 36 արձանագրային որոշման
  8. ՀՀ կառավարության 2016 թվականի մայիսի 5-ի «Մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման հավանական զոհերին, զոհերին և հատուկ կատեգորիայի զոհերին «Մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման ենթարկված անձանց նույնացման և աջակցության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով նախատեսված աջակցության տրամադրման կարգը և չափերը սահմանելու մասին» N 492-Ն որոշում:
  9. ՀՀ կառավարության 2016 թվականի մայիսի 12-ի «Հայաստանի Հանրապետությունում կյանքի դժվարին իրավիճակում հայտնված երեխաների խնամքի այլընտրանքային ծառայությունների համակարգի զարգացման հայեցակարգին հավանություն տալու մասին» N 18 արձանագրային որոշում:
  10. ՀՀ կառավարության 2016 թվականի մարտի 10-ի «Կյանքի դժվարին իրավիճակում հայտնված երեխաներին խնամատարության հանձնելու ընթացակարգի բարեփոխման հայեցակարգին հավանություն տալու մասին» N 9 արձանագրային որոշում:
  11. Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2015 թվականի սեպտեմբերի 10-ի “Միջգերատեսչական սոցիալական համագործակցության կանոնակարգը սահմանելու մասին” N1044-Ն որոշում
  12. ՀՀ կառավարության 2015 թվականի հուլիսի 30-ի “Գործընկեր հասարակական կազմակերպությունների ընտրության կարգը, մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման զոհերի նույնացման հանձնաժողովում հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչների ընտրության կարգը սահմանելու մասին” N 851-Ն որոշում:
  13. Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի 2015 թվականի մարտի 18-ի “Մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման ենթարկված անձանց նույնացման և աջակցության մասին” Հայաստանի Հանրապետության օրենքի կիրարկումն ապահովող միջոցառումների ցանկը հաստատելու մասին” N 210-Ա որոշում:
  14. Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի 2015 թվականի սեպտեմբերի 15-ի “Մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման զոհերի նույնացման հանձնաժողովի հիմնական և պահեստային կազմերը հաստատելու մասին” N 835-Ա որոշում:
  15. ՀՀ կառավարության 2015 թվականի հոկտեմբերի 15-ի “Հայաստանի Հանրապետությունում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման զոհերի նույնացման հանձնաժողովի աշխատակարգը, մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման զոհերի նույնացման հանձնաժողովի կողմից Հայաստանի Հանրապետությունում մարդկանց թրաֆիքինգի և շահագործման դեմ պայքարի հարցերով խորհուրդ ներկայացվող հաշվետվության ձևը սահմանելու մասին” N 1200-Ն որոշում:
  16. ՀՀ կառավարության 2014 թվականի հուլիսի 17-ի “Հայաստանի Հանրապետության խնամք և պաշտպանություն իրականացնող շուրջօրյա հաստատություններում խնամվող երեխաների վերադարձն ընտանիքներ կազմակերպման բեռնաթափման և երեխաների մուտքը հաստատություններ կանխարգելման ծրագիրը հաստատելու մասին” N 743-Ն որոշում:
  17. ՀՀ կառավարության 2015 թվականի ապրիլի 2-ի “Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության “Երևանի երեխաների խնամքի և պաշտպանության թիվ 1 գիշերօթիկ հաստատություն” պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունը վերանվանելու և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2007 թվականի հուլիսի 26-ի N 890-Ն որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու մասին” N 381-Ն որոշում:
  18. ՀՀ կառավարության 2014 թվականի նոյեմբերի 13-ի “Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2012 թվականի դեկտեմբերի 27-ի N1694-Ն որոշման մեջ փոփոխություններ կատարելու մասին” N 1273-Ն որոշում:
  19. ՀՀ Վարչապետի 2010 թվականի մարտի 30-ի “Գենդերային բռնության դեմ պայքարի միջգերատեսչական հանձնաժողով ստեղծելու և անհատական կազմը հաստատելու մասին” N 213-Ա արձանագրային որոշում:
  20. ՀՀ կառավարության 2006 թվականի հունիսի 22-ի “Առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների և առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխաների թվին պատկանող անձանց հաշվառման կարգը հաստատելու և ՀՀ կառավարության 2000թ. մարտի 13-ի N 111 որոշման մեջ լրացում կատարելու մասին” N 917-Ն որոշումն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին” N 962-Ն որոշում:
  21. ՀՀ կառավարության 2004 թվականի օգոստոսի 5-ի “ՀՀ կառավարության լիազորած պետական կառավարման մարմին ճանաչելու և մանկատներում երեխաների խնամքի և դաստիարակության համար անհրաժեշտ պետական սոցիալական նվազագույն չափորոշիչները հաստատելու մասին” N 1324-Ն որոշում:
  22. ՀՀ կառավարության 2014 թվականի դեկտեմբերի 18-ի “Հայաստանի Հանրապետության պետական մանկատների շրջանավարտներին պետական աջակցության ծրագիրը հաստատելու և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2005 թվականի փետրվարի 17-ի N 158-Ն որոշումն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին” N 1452-Ն որոշում:
  23. ՀՀ կառավարության 2005 թվականի մարտի 24-ի “ՀՀ-ում երեխաների խնամքի և պաշտպանություն իրականացնող հաստատությունների տիպերի ցանկը, դրանցում երեխաների տեղավորման չափանիշները հաստատելու և ՀՀ կառավարության 2002թ. դեկտեմբերի 26-ի N 2179-Ն որոշման մեջ լրացում և փոփոխություններ կատարելու մասին” N 381-Ն որոշում:
  24. ՀՀ կառավարության 2005 թվականի մայիսի 5-ի “Այն հիվանդությունների հաստատելու մասին, որոնց առկայության դեպքում անձը չի կարող երեխա որդեգրել, նրան ընդունել խնամակալության/հոգաբարձության/, ընդունել ընտանիք` դաստիարակության համար” N 517-Ն որոշում:
  25. ՀՀ Վարչապետի 2012 թվականի դեկտեմբերի 28-ի “Երեխաների իրավունքների պաշտպանության ազգային հանձնաժողով ստեղծելու, հանձնաժողովի կանոնադրությունը և անհատական կազմը հաստատելու մասին և ՀՀ վարչապետի 2005 թվականի հոկտեմբերի 28-ի N 835-Ն որոշումը ուժը կորցրած ճանաչելու մասին” N 1295-Ն որոշում:
  26. ՀՀ կառավարության 2015 թվականի սեպտեմբերի 25-ի “Երեխաների, տարեց և(կամ) հաշմանդամություն ունեցող անձանց խնամքի տրամադրման  կարգը  և  պայմանները  սահմանելու, տարեց և(կամ) հաշմանդամություն ունեցող անձանց խնամքի տրամադրումը մերժելու հիմք հանդիսացող հիվանդությունների ցանկը հաստատելու և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության մի շարք որոշումներ ուժը կորցրած ճանաչելու մասին” N1112-Ն որոշում:
  27. ՀՀ կառավարության 2007 թվականի մայիսի 31-ի “Մանկատանը /անկախ դրա կազմակերպման իրավական ձևից/ խնամվող երեխայի խնամքի և սպասարկման նվազագույն չափորոշիչները հաստատելու մասին” N 815-Ն որոշում:
  28. ՀՀ կառավարության 2007 թվականի նոյեմբերի 8-ի “Կյանքի դժվարին իրավիճակում գտնվող երեխայի սոցիալ-հոգեբանական վերականգնողական անհատական ծրագրի մշակման կարգը և կյանքի դժվարին իրավիճակում գտնվող երեխայի սոցիալ-հոգեբանական վերականգնողական անհատական ծրագրի կազմման ձևաթուղթը հաստատելու մասին” N 1288-Ն որոշում:
  29. ՀՀ կառավարության 2008 թվականի մայիսի 8-ի “Երեխային խնամատար ընտանիք հանձնելու կարգը, յուրաքանչյուր երեխայի պահելու համար խնամատար ընտանիքին ամսական վճարվող դրամական միջոցների և երեխայի խնամքի և դաստիարակության համար խնամատար ծնողների վարձատրության վճարման կարգը և չափը, խնամատար ընտանիք երեխային դաստիարակության հանձնելու մասին պայմանագրի ձևը” հաստատելու մասին” N 459-Ն որոշում:
  30. ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի “Որդեգրման կարգը և Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչություններում կամ հյուպատոսական հիմնարկներում օտարերկրյա քաղաքացիների, քաղաքացիություն չունեցող անձանց և Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս բնակվող Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների կողմից որդեգրված` Հայաստանի Հանրապետութայան քաղաքացի հանդիսացող երեխայի հաշվառման կարգը հաստատելու, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2002 թվականի նոյեմբերի 28-ի N 1919-Ն որոշման մեջ լրացում կատարելու և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության մի շարք որոշումներ ուժը կորցրած ճանաչելու մասին” N 269-Ն որոշում:
  31. ՀՀ կառավարության 2010 թվականի հունիսի 10-ի “Հայաստանի Հանրապետության կառավարության մի շարք որոշումներում փոփոխություններ կատարելու մասին” N 718-Ն որոշում:
  32. ՀՀ կառավարության 2011 թվականի փետրվարի 24-ի “Խնամակալության և հոգաբարձության մարմինների կանոնադրությունը հաստատելու և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2006թվականի հունիսի 22-ի N 922-Ն որոշումն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին” N 164-Ն որոշում:
  33. Քաղվածք “Կյանքի դժվարին իրավիճակում հայտնված երեխաներին խնամատարության հանձնելու ընթացակարգի բարեփոխման հայեցակարգին հավանություն տալու մասին” ՀՀ կառավարության 2016 թվականի մարտի 10-ի N 9 նիստի արձանագրությունից:
  34. Քաղվածք “Երեխայի հանդեպ բռնության երևույթի դեմ պայքարի հայեցակարգին և դրանից բխող միջոցառումների ցանկին հավանություն տալու մասին” ՀՀ կառավարության 2014 թվականի դեկտեմբերի 4-ի N 51 արձանագրությունից:
  35. Քաղվածք “Գենդերային քաղաքականության հայեցակարգին հավանություն տալու մասին” ՀՀ կառավարության 11 փետրվարի 2010 թվականի N 5 նիստի արձանագրությունից: 
  36. ՀՀ կառավարության 2015 թվականի սեպտեմբերի 10-ի “Բնակելի տարածություն ստանալու իրավունք ունեցող՝ սոցիալապես անապահով և հատուկ խմբերին դասված անձանց ցանկը, կացարանով ապահովելու կարգը և պայմանները սահմանելու, Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2006 թվականի ապրիլի 13-ի N 614-Ն ու 2013 թվականի օգոստոսի 1-ի N894-Ն որոշումներն ուժը կորցրած ճանաչելու և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2011 թվականի փետրվարի 17-ի N 304-Ն որոշման մեջ լրացում ու փոփոխություն և 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ի N 1516-ն որոշման մեջ փոփոխություն կատարելու մասին” N1069-Ն որոշում։

ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի հրամաններ

  1. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարաի 3 մայիսի 2016 թվականի «Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն ներկայացվող՝ երեխայի խնամքի տրամադրման մասին եզրակացության, երեխա­յին բնակչության սոցիալական պաշտպանության խնամքի գիշերօթիկ հաստատություն ուղեգրելու մասին եզրակացության և բնակչության սոցիալական պաշտպանության խնամքի գիշերօթիկ հաստատությունից երեխայի ծնողների (ծնողի) կամ այլ օրինական ներկայացուցչի գրավոր դիմումի հիման վրա երեխայի դուրսգրման մասին եզրակացության, բնակչության սոցիալական պաշտպանության հաստատությունից երեխայի` կենսաբանական ընտանիք վերադառնալու համար տրվող եզրակացության ձևերը հաստատելու և Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի 2007 թվականի սեպտեմբերի 13-ի N 121-Ն հրամանն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին» թիվ 54-Ն հրաման:
  2. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի 10 դեկտեմբերի 2015 թվականի “Ընտանեկան բռնության ենթարկված անձանց ուղղորդման ուղեցույցը հաստատելու մասին” թիվ 177-Ա/1 հրաման:
  3. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի 20 հոկտեմբերի 2015 թվականի “Ընտանեկան բռնության ենթարկված անձանց նախնական նույնացման չափորոշիչները հաստատելու մասին” թիվ 144-Ա/1 հրաման:
  4. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի՝ 2017 թվականի հունվարի 31-ի N 12-Ա/1 հրամանը խնամակալության և հոգաբարձության հանձնաժողովների գործունեության վերաբերյալ մեթոդական ուղեցույցը հաստատելու և Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի 2011 թվականի սեպտեմբերի 13-ի N 69-Ա/1 հրամանն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին
  5. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի 12 նոյեմբերի 2015 թվականի N 158-Ն և ՀՀ տարածքային կառավարման և արտակարգ իրավիճակների նախարարի 11 դեկտեմբերի 2015 թվականի N 1292-Ն “Հայաստանի Հանրապետության մարզպետարանի աշխատակազմի ընտանիքի, կանանց և երեխաների իրավունքների պաշտպանության բաժնի օրինակելի կանոնադրությունը հաստատելու և Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման նախարարի 2010 թվականի հուլիսի 14-ի N 07-Ն և Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի 2010 թվականի հուլիսի 13-ի N 66-Ն համատեղ հրամանն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին” համատեղ հրաման:
  6. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի 20 հուլիսի 2012 թվականի թիվ 67-ա/1 և ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի 20 հուլիսի 2012 թվականի 726-Ա/փ “Հատուկ կարիքներ ունեցող երեխաների համար հատուկ ուսումնական հաստատություններում միասնական կառավարում և սոցիալական պաշտպանություն ապահովելու գործողությունների ծրագիրը հաստատելու մասին” համատեղ հրաման:
  7. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի 12 հունիսի 2012 թվականի թիվ 51-Ա/1 և ՀՀ տարածքային կառավարման նախարար, փոխվարչապետի 18 հունիսի 2012 թվականի թիվ 78-Ա “ՀՀ մարզպետարաններում և Երևանի քաղաքապետարանում գենդերային հարցերով զբաղվող մշտական հանձնաժողովի օրինակելի կանոնադրությունը հաստատելու մասին համատեղ հրաման:
  8. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի 23 ապրիլի 2012 թվականի թիվ 47-Ա/1 և ՀՀ առողջապահության նախարարի 22 մայիսի 2012 թվականի թիվ 1174-Ա համատեղ հրամանը “Երեխաներին մանկատանը տեղավորելու բժշկական ժամանակավոր հակացուցումների ցանկը հաստատելու մասին”:
  9. ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի 19 հոկտեմբերի 2012 թվականի “Գենդերային զգայուն և տարաբաժանված ցուցիչներ” մեթոդական ձեռնարկը հաստատելու մասին թիվ 93 – Ա/1 հրաման:

Միջազգային իրավական նորմեր

  1.  ՄԱԿ-ի «Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիր» /1948թ. դեկտեմբերի 10/:
  2. ՄԱԿ-ի «Երեխայի իրավունքների մասին» կոնվենցիա /1993թ. հուլիսի 22/:
  3. ՄԱԿ-ի «Երեխայի իրավունքների մասին» կոնվենցիային կից «Զինված հակամարտություններին երեխաների մասնակցությանը վերաբերող կամընտիր արձանագրություն» /2005թ. մարտի 21/:
  4. ՄԱԿ-ի «Երեխայի իրավունքների մասին» կոնվենցիայի` «Մանկավաճառության, երեխաների մարմնավաճառության և մանկական պոռնոգրաֆիայի մասին կամընտիր արձանագրություն» /2005թ. հուլիսի 30/:
  5. Եվրոպական սոցիալական Խարտիա (Վերանայված) /2004թ. մարտի 1/:
  6. ԱՄԿ-ի «Նվազագույն տարիքի մասին» N138 կոնվենցիա /2005թ. հոկտեմբերի 10/:
  7. ՄԱԿ-ի «Երեխաների պաշտպանության և օտարերկրյա որդեգրման բնագավառում համագործակցության մասին» Հաագայի կոնվենցիա /2007թ. հունիսի 1/:
  8. ՄԱԿ-ի «Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագիր /1993թ. հունիսի 9/:
  9. ՄԱԿ-ի «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագիր /1976թ. մարտի 23/:
  10. ՄԱԿ-ի «Կանանց նկատմամբ խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին» կոնվենցիա /1993թ. հոկտեմբերի 13/:
  11. ՄԱԿ-ի «Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ» կոնվենցիա /2003թ. սեպտեմբերի 29/:
  12.  ՄԱԿ-ի «Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ» կոնվենցիան լրացնող «Մարդկանց, հատկապես կանանց և երեխաների առևտրի կանխարգելման, արգելման և պատժի մասին» արձանագրություն /2003թ. դեկտեմբերի 25/:
  13. ՄԱԿ-ի «Անդրազգային կազմակերպված հանցավորության դեմ» կոնվենցիան լրացնող «Ցամաքով, ծովով և օդով միգրանտների անօրինական ներս բերելու դեմ» արձանագրություն /2004թ. հունվարի 28/:
  14. ՄԱԿ-ի «Կանանց քաղաքական իրավունքների մասին» կոնվենցիա /2008թ. ապրիլի 23/
  15. Եվրոպայի Խորհրդի «Մարդկանց շահագործման/թրաֆիքինգի/ դեմ պայքարի մասին» կոնվենցիա /2008թ. օգոստոսի 1/:Համարժեք աշխատանքի դիմաց տղամարդկանց և կանանց հավասար վարձատրության մասին» կոնվենցիա /1995թ. հուլիսի 29/:
  16. «Ամուսնացած կնոջ քաղաքացիության մասին» կոնվենցիա /1994թ. օգոստոսի 16/:
  17. «Աշխատանքի և զբաղվածության բնագավառում խտրականության մասին» կոնվենցիա 1995թ. հուլիսի 29: